Khi Thân Nhân của Chúng ta cần chăm sóc tại các Viện Điều Trị lâu dài (Long-Term Care)

Đây chắc chắn là một quyết định rất khó khăn, khi người thân thương trong gia đình của chúng ta không còn sống tự lập như xưa. Hoàn cảnh bây giờ không cho phép họ được tiếp tục sống ở nhà một mình. Quyết định có thể dễ dàng hơn, nếu đây là trường hợp mang tính cách tạm thời như khi bệnh nhân vừa xuất viện sau một cơn bệnh nặng, tai nạn, tổn thương hoặc chính người chăm sóc có vấn đề khẩn cấp hoặc cần đi nghỉ phép.   Tuy nhiên nếu quyết định để người thân thương của chúng ta phải rời bỏ “mái nhà êm ấm” để nhập vào một viện nào đó suốt cuộc đời còn lại, đây không phải là một điều dễ làm. 

Những Phương Thức Chăm Sóc dài hạn khác nhau:

Ngày nay vì có nhiều viện chăm sóc khác nhau ra đời để thích ứng hoàn cảnh của mỗi bệnh nhân, vấn đề chọn lựa nơi cư ngụ cho người thân của mình trở nên phức tạp.  Để được chăm sóc một cách kỹ lưỡng và đúng tiêu chuẩn quý vị cần tham khảo ý kiến với bác sĩ về tình trạng sức khỏe cũng như cần biết khả năng tự lập của thân nhân của mình.

Tùy theo tình trạng sức khỏe của mỗi cá nhân, những gia viện khác nhau cần được bàn thảo.  Một người vẫn có thể sống tương đối độc lập, nhưng vì hơi đau yếu về thể xác hoặc tinh thần, cần có người phụ giúp trong những việc lặc vặc như nấu ăn, đi chợ, dọn nhà v.v. chẳng hạn có thể chọn những viện như  Assisted-living facilities, personal-care homes, và retirement communities (chung cư cho người về hưu).  May mắn thay, đa số gia đình Việt Nam đều có con cái đến phụ giúp những việc này, nên bố mẹ vẫn chưa phải vào các viện khác nhau.  Người bị nặng hơn, ngay cả khi trong gia đình có rất đông đúc con cái, nhiều khi không thể sống ở nhà được.  Vì thế họ cần nội trú tại những chung cư khác nhau.  Sau đây là một số nhà dưỡng bệnh quý vị nên biết:

1)     Hầu hết các assisted-living facilities đều có nhân viên túc trực 24/24, để giải tỏa những vấn đề khi cần.  Tùy theo từng nơi, họ có thể có những dịch vụ chữa trị tại chỗ, hoặc ký giao kèo với các nhà thương hoặc trung tâm y tế để cung cấp dịch vụ y tế cho thường trú nhân, nếu cần.  Họ cũng có thể có những phòng tập thể dục hoặc phòng vật lý trị liệu (physical therapy). Vì các “bệnh nhân” ở đây vẫn có thể tự chăm sóc cho mình như tự tắm rửa, mặc quần áo, tự ăn uống v.v., họ có thể chọn lựa giữa ăn cơm tại chỗ hay ra ngoài ăn. Đây là một lối sống tương đối lý tưởng cho những cụ già, vẫn khỏe mạnh nhưng không muốn hoặc không đủ sức tự chăm sóc nhà cửa.

2)     Subacute care units dành cho những bệnh nhân cần phải chăm xóc kỹ lưỡng vì tình trạng sức khỏe, nhưng bệnh không đủ “nặng” để bắt buộc phải chữa trị tại nhà thương.  Thí dụ điển hình khi bệnh nhân “chỉ” cần chữa trị thuốc trụ sinh qua đường nước biển. Tại những trung tâm này, thiết kế và cách thức quản lý tương tự như nhà thương, nhưng không được trang bị bằng những máy móc tinh vi, tốn kém.  Thông thường y tá sẽ túc trực 24/24.  Tùy theo trường hợp, bác sĩ sẽ tiếp tục vào khám bệnh đều đặn. Các trung tâm này được bành trướng nhanh chóng để thuyên giảm chi phí quá nặng nề càng ngày càng tăng nhanh. 

3)     Rehabilitation units dùng với mục đích tương tự cho những bệnh nhân vừa xuất viện từ nhà thương nhưng còn quá yếu để có thể trở về nhà. Những bệnh nhân này thường cần thêm thời gian để tập luyện trước khi có thể quay về nhà để sống một cách độc lập.  Thí dụ điển hình là bệnh nhân bị té gẫy xương (hông), cần phải tập đi đứng dưới sự giám sát của các chuyên viên về vật lý trị liệu.  Một số các trung tâm phục hồi này nằm cạnh nhà thương hoặc viện dưỡng lão. Điều kiện nhập những rehabilitation units này dành cho những bệnh nhân có thể tập ít nhất là 4 tiếng mỗi ngày, 5 ngày một tuần. Thông thường khi còn trong nhà thương các cán sự y tế hoặc cán sự xã hội (social worker) sẽ lập thủ tục giấy tờ để chuyển bệnh nhân về những trung tâm trị liệu nêu trên.

4)     Respite care units là những trung tâm đặc biệt, thường nằm bên trong những viện dưỡng lão (nursing home), thiết bị dành riêng cho những bệnh nhân chỉ cần “tịnh dưỡng” trong một thời gian thật ngắn, để người đang chăm sóc (caregivers) có một thời gian nghỉ ngơi, du lịch.  Medicare trả tiền cho những respite care units từ một (1) đến hai (2) tuần mỗi năm.

5)     Skilled-nursing facilities (SNF), nursing homes, and extended-care facilities là tên của những cơ quan hoặc viện dinh dưỡng cho những bệnh nhân cần chăm sóc kinh niên.  Thông thường đây là những nơi dành cho bệnh nhân tàn tật hoặc suy yếu về cả tinh thần lẫn thể xác.  Họ cần phải được chăm sóc 24/24 hoặc giúp đỡ trong tất cả những công việc hằng ngày như tắm rửa, ăn uống, đi đứng v.v.  Họ sẽ được chăm sóc bởi một team gồm bác sĩ, y tá, dinh dưỡng viên, dược sĩ, cán sự vật lý trị liệu. 

Ai trả tiền? 

 Đa số những assisted-living facilities không nhận bất cứ một bảo hiểm nào, nên quý vị phải tự trả tiền lấy. Tùy theo, địa điểm và kích thưóc của phòng cư ngụ, giá tiền có thể lến đến $3,000 mỗi tháng, một vài thứ phải trả thêm cho những dịch vụ khác nhau.  Đôi khi quý vị phải trả trước một món tiền khá lớn khi nhập cư.  Đây giống như một loài tiền thế chân (buy-in fee)

Subacute care và rehabilitation care thường được trả bởi Medicare, nhiều nhất là 100 ngày sau khi xuất viện.  Đôi khi quý vị phải phụ trả một phần, vì Medicare không trả 100% cho những dịch vụ tại các viện điều trị này.  Đây là một trong những khuyết điểm lớn lao của nền y tế Hoa Kỳ.  Nhiều bệnh nhân bệnh nặng hơn, cần phải chăm sóc nhiều hơn là 100 ngày, phải thuyên chuyển qua những viện dưỡng lão (nursing homes).  Đa số viện dưỡng lão rất đắc tiền, hơn nữa Medicare lại không trả tiền cho viện dưỡng lão.  Bệnh nhân cần phải bỏ tiền túi ra để chi tiêu, đến khi tất cả tiền dành dụm trong những năm tháng cũ đã tiêu tan, lúc bấy giờ, họ có thể xin phụ cấp của Medicaid (Ở California còn gọi là Medical).  Đây là một chương trình y tế cho những bệnh nhân nghèo hoặc lợi tức thấp. Hiện nay, tại Hoa Kỳ, khoảng 50% chi phí của các viện dưỡng lão được trả bởi Medicaid. Đây là một chi phí “khổng lồ” lấy từ quỹ liên bang.

Làm thế nào để chọn lựa một Viện Điều Trị lâu dài (Long-Term Care Facility)?

Khi quyết định nhập viện người thân của mình vào một viện điều trị quý vị có thể tham khảo với những nhân viên y tế hoặc bác sĩ của quý vị.  Nếu thân nhân của quý vị được thuyên chuyển từ nhà thương, người mà quý vị có thể hỏi thêm về những chi tiết về viện điều trị là người cán sự phụ trách giấy tờ chuyển bệnh (case manager hoặc social worker).  Nếu thân nhân của quý vị vẫn còn ở nhà, quý vị có thể liên lạc với những cán sự y tế tư, hoặc những home health care facilities (trung tâm cung cấp dịch vụ y tế tại gia). Họ có thể giới thiệu hoặc giúp quý vị chọn lựa những viện điều trị thích hợp cho người thân thương của quý vị.  

Những viện dưỡng lão tại Hoa Kỳ đều được kiểm soát chặc chẽ bởi chính quyền địa phương và liên bang, nên trên lý thuyết là những nơi đáng tin cậy. Những người điều hành những viện điều dưỡng kể trên phải thi hành rất nhiều những chỉ thị khắc khe, và có thể bị kiểm soát bất cứ lúc nào, thường một cách đột xuất. Họ giám sát từng ly từng tý, từ tỷ lệ bệnh nhân và nhân viên, đến nhiệt độ thức ăn của bệnh nhân. Từ cách thức chăm sóc đến những phương pháp đối sử với bệnh nhân, v.v.  Vì thế, quý vị đừng ngần ngại nêu lên những thắc mắc hoặc câu hỏi liên quan đến bất cứ một vấn đề gì quan hệ đến việc chăm nuôi người thân thương của mình. Quý vị cũng có thể hỏi kết quả của bản tường trình vừa qua (results of their latest survey).  Quan trọng hơn cả, quý vị cần phải xem đây có đáng được xem như là “NHÀ” của người thân mình hay không.  Để ý xem nhân viên tại đây có niềm nở và chăm sóc bệnh nhân một cách chu đáo hay không. Sau đây là một số câu hỏi quý vị nên đặt ra: Tinh thần làm việc của nhân viên tại đây, cũng như cảm tưởng của những người đang cư ngụ tại đây.

• Họ có những chương trình (activities) gì?  Có trò chơi giải trí nào mà người thân của quý vị sẽ thích hay không?
• Quý vị có thể tham gia, và tham gia như thế nào trong việc chăm nuôi người thân của mình?
• Phong cảnh chung quanh và bên trong có thích hợp hoặc đẹp đẽ không? Bệnh nhân có thể đi dạo mát chung quanh được không?
• Không khí có vui tươi hoặc nhộn nhịp không.  Tuy nhiên, vì đây là những viện cho người lớn tuổi, không khí chắc chắn sẽ không “ồn ào, náo nhiệt” như những chung cư sinh viên được. 
• Địa điểm có thuận tiện và thích hợp cho gia đình và bạn bè đến thăm viếng hay không?  Đây có thể là một trong những điều kiện quan trọng nhất. Một viện điều trị tốt hạng đầu mà quá xa, không thuận tiện cho việc thăm viếng là một chọn lựa sai lầm.
• Cư dân có thể mang vào những vật dụng cá nhân không, chẳng hạn như bàn ghế, tranh ảnh?

Tóm Lại

Đưa người thân thương vào một viện điều trị là một quyết định tràn đầy cảm xúc, đôi khi mang mác ít nhiều cảm giác tội lỗi.  Nhất là vấn đề chọn lựa nhiều khi lệ thuộc vào một số điều kiện ngoài tầm kiểm soát của mình.  Chúng ta, ai ai khi rơi vào trường hợp này sẽ không ít thì nhiều bị dày vò bởi nhiều điều khác nhau.  Một bên là cảm giác nhẹ nhõm khi cuối cùng cũng đã tìm được một nơi tương đối tốt cho người thân thương của mình trong những năm tháng cuối cùng, một bên là cảm giác buồn bã, hoặc thất bại (thất bại là vì mình không đủ sức chăm lo cho người thân thương của mình).  Thêm vào đó là những lo lắng đắng đo, không biết là quyết định của mình có đúng hay không. Dẫu người thân thương của mình có lẫn cách mấy, khi “dọn” về một nơi xa lạ, họ cũng sẽ trở nên buồn bã và thất vọng.  Cả họ lẫn quý vị cần phải tìm cách thích ứng với môi trường và điều kiện mới. Khi viết di chúc, cũng ít ai đề cập đến vấn đề này.  Vì thế, một đề nghị là những người còn khả năng nên bàn thảo với gia đình về một tương lai không tránh được. 

Trích từ Tập San Y Tế của Trung Tâm Y Tế An Bình 2007 – The Asian American Health Center